lm nguyễn trung tây

trang chính | lời giới thiệu | sống lời chúa | truyện ngắn | liên lạc

□ Nguyễn Trung Tây, SVD
canh dần 2010
năm cọp, chuyện cọp
Liệu một ngày nào đó, khi tôi nằm xuống, người ta sẽ thầm thì nơi cửa miệng với nhau, “Đáng đời cho cái lão đó, cả một đời hống hách” như nhà văn Trần Văn Thủy đã từng tuyên bố trong bộ phim Chuyện Tử Tế...





Kính thưa quý đọc giả quán nước đầu làng Nguyễn Trung Tây Chấm Cơm,

Năm Canh Dần, năm con Cọp, nhắc nhở người Việt những câu thành ngữ và tục ngữ quen thuộc trong dòng văn chương Việt Nam, thí dụ như câu thành ngữ,

Hổ phụ sinh hổ tử.

Không hiểu tại sao, có người cắc cớ giải thích câu thành ngữ trên là: Xấu hổ bởi tình phụ cho nên sinh ra toan tính vớ vẩn (tư tưởng tự tử).

Nhưng thật ra “Hổ phụ sinh hổ tử” có nghiã là cọp bố sinh cọp con. Ý muốn nói “Cha nào con nấy”. Cha có tài đức cao rồi cũng sẽ sinh ra con cái cũng tài đức y như bố.

Câu thành ngữ “Dưỡng hổ di họa” bắt nguồn từ câu chuyện có người vô rừng bắt được cọp con, mang về nhà nuôi. Tuy là chỉ được cho ăn cơm ăn rau, cọp con vẫn lớn nhanh như thổi. Bởi nhặt được cọp từ hồi còn thơ, người nuôi luôn luôn đối xử với cọp như chó nuôi trong nhà. Nhưng không ngờ, có lần cọp, giờ đã trưởng thành, giơ móng vuốt, tính vồ ông chủ. Thành ngữ “Dưỡng hổ di họa” do đó có nghiã “nuôi hổ để họa”, cũng mang chung tư tưởng với câu tục ngữ, “Nuôi ong tay áo, nuôi khỉ dòm nhà”.

Riêng câu tục ngữ “Mãnh hổ nan địch quần hồ” thì nói về sức mạnh của đoàn kết, bởi đây vẫn là một sự thật, một con hổ hung dữ vẫn không thể nào đánh bại được một bầy chồn hợp đoàn. Dòng lịch sử Việt Nam cũng đã từng chứng minh cho tính xác thực của câu tục ngữ này. Vào những lúc họa xâm lăng của người phương Bắc đe dọa đời sống độc lập người phương Nam, nếu lòng dân Việt kết hợp làm một trong tinh thần giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh, những âm mưu đen tối cuối cùng rồi cũng tan vỡ như bọt sóng biển. Câu tục ngữ “Mãnh hổ nan địch quần hồ” đã từng được minh họa sắc nét qua hình ảnh của các bô lão hào khí ngất trời đi chân đất tiến về kinh thành Thăng Long tham dự Hội Nghị Diên Hồng thời nhà Trần, hay hình ảnh hào hùng của trưa mùng Năm Tết Kỷ Dậu 1789, với lòng dân như một, hoàng đế Quang Trung cưỡi voi tiến vào kinh thành Thăng Long quét sạch vó ngựa xâm lăng Mãn Thanh.

Riêng “Họa hổ họa bì nan họa cốt” là tục ngữ có gốc tích từ câu chuyện về người họa sĩ có tài, vẽ hổ sinh động đến nỗi mới nhìn, có người lầm tưởng hổ thực. “Họa hổ họa bì”, vẽ hình hổ, vẽ da hổ, “nan họa cốt”, nhưng không vẽ được xương, có chung một dòng tư tưởng với câu tục ngữ, “Tri nhân, tri diện, bất tri tâm”, biết người, biết mặt, nhưng khó biết lòng. Giuđa, một trong mười hai tông đồ là hình ảnh tượng trưng cho câu tục ngữ này. Đã hơn ba năm chung sống với Giuđa và với Thầy, mười một tông đồ khác nào ngờ, có ngày Giuđa dám bán Thầy của mình.

Ngoài ra trong đời sống hằng ngày, chúng ta cũng thường xuyên nghe nhắc tới những câu thành ngữ khác về cọp, thí dụ “Thả hổ về rừng”, “Cáo mượn oai hùm”, “Hổ ly sơn hổ bại”, “Cọp dữ không ăn thịt con”; hoặc tục ngữ, “Ký cóp cho cọp nó ăn”, “Nam thực như hổ, nữ thực như miêu”, “Vuốt râu hùm, xiả răng cọp”. Và còn nhiều câu thành ngữ hoặc tục ngữ khác liên quan tới cọp. Có lẽ bởi cọp là một thực thể trong đời sống hằng ngày của người Việt Nam từ cả ngàn năm nay, cho nên người ta không lạ chi nếu cọp xuất hiện rất nhiều trong dòng văn chương bình dân Việt Nam.

Nhưng câu tục ngữ về cọp khiến chủ quán nước đầu làng nguyễn trung tây chấm cơm (nguyentrungtay.com) suy nghĩ khá nhiều, nhất là trong bầu không khí rộn ràng pháo Tết năm con Cọp chính là câu,

Cọp chết để da người ta chết để tiếng,

Đặc biệt hơn nữa năm nay là năm Canh Dần, năm mà người Công Giáo Việt Nam đang sống Năm Thánh 2010 qua biến cố kỷ niệm 300 năm thành lập Giáo phận Đàng trong và Đàng Ngoài, và cũng là 50 năm thành lập Giáo Hội Việt Nam.

Con cọp nằm xuống, mắt nhắm lại, chết đi, nhưng vẫn còn để lại cho nhân gian bộ da hổ đẹp. Nhưng riêng con người, nhất là người Công Giáo Việt Nam, vào một ngày nào đó, nếu chúng ta nằm xuống, mời bạn hãy tưởng tượng khi đó, trần gian sẽ nói gì về chúng ta. Tốt? Xấu?

Liệu một ngày nào đó, khi tôi nằm xuống, người ta sẽ thầm thì nơi cửa miệng với nhau, “Đáng đời cho cái lão đó, cả một đời hống hách” như nhà văn Trần Văn Thủy đã từng tuyên bố trong bộ phim Chuyện Tử Tế.

Là người Công giáo Việt Nam, có bao giờ chúng ta thắc mắc, đặt vấn đề với nhau, tại sao Linh mục Anrê Dũng Lạc, thánh Anna Đê, và thánh Tôma Thiện danh thơm vẫn còn lưu truyền đến ngày hôm nay, và chắc chắn sẽ còn mãi mãi. Hoặc là tại sao Đức Giám Mục Cao Đình Thuyên của địa phận Vinh và câu tuyên bố nổi tiếng, “Chuyện của Thái Hà cũng là chuyện của Vinh”, chỉ mới đây thôi, vẫn còn được nhiều người truyền miệng.

Kính thưa đọc giả,

Chúng ta, những người Việt Nam đang sống trên vùng đất tha hương, giờ này bao bọc chung quanh chúng ta không còn là tiếng Việt, nhưng thanh âm lạ tiếng ngoại quốc, giờ này xuất hiện trong đời sống thường nhật không còn là những khuôn mặt thân quen Việt Nam, nhưng là khuôn mặt xa lạ khác chủng tộc mầu da. Nhưng không phải bởi đời sống tha hương, tâm tình Việt Nam của riêng tôi rồi cũng bị tha hương và tha hóa hoặc thật nhanh hoặc dần dần theo dòng thời gian đưa đẩy. Cọp chết để lại da, tôi chết đi sẽ để lại tiếng. Và bởi tôi muốn khi nói về tôi mai này, thiên hạ sẽ không dè bỉu khinh chê, nhưng mà là ngược lại, cho nên tôi sẽ chọn cho riêng tôi một đời sống nên thánh ngay giữa dòng đời hải ngoại hôm nay và bây giờ.

Sống như thế nào thì sẽ được gọi là sống đời sống thánh. Một cách vắn tắt, chủ quá xin thưa, xin mời bạn và tôi hãy sống một đời sống tự trọng như các vị bô lão của Hội nghị Diên Hồng, như người hùng đại đế Quang Trung, như thánh Dũng Lạc, thánh Đê và thánh Thiện, những mẫu người hùng, những tấm gương sáng rất gần gũi, rất Việt Nam cho bạn và cho tôi nhìn lên, bắt chước, và noi theo.

Đầu năm Canh Dần, kính chúc quý đọc giả một năm mới với nhiều thành công và may mắn hơn trong năm qua.

Nguyện cầu ơn lành thiên đàng tiếp tục đổ xuống trên mỗi người trong chúng ta.

□ Chủ Quán Nguyễn Trung Tây, SVD

trang chính | lời giới thiệu | sống lời chúa | truyện ngắn | liên lạc