lm nguyễn trung tây

trang chính | lời giới thiệu | sống lời chúa | truyện ngắn | liên lạc

□ Nguyễn Trung Tây, SVD
chuyện mẹ chuyện con
đời cáy, cáy đào
Thế hệ này đi qua,
Thế hệ kia tiếp nối.
Mặt trời mọc rồi mặt trời lặn.
Gió thổi xuống phương Nam,
rồi đổi về phương Bắc.
Dưới ánh mặt trời,
Nào có chi mới lạ?
(Giảng Viên 1:4-9).

mẹ và con, ảnh nguyễn trung tây



Chicago vào tháng Mười Hai, trời mùa đông, mây xám đang hớn hở thi nhau cầm từng gầu tuyết trắng đổ ngập đường phố. Bên ngoài khung cửa sổ kiếng, tuyết bông rủ nhau bay bay bôi trắng dấu vết phố phường. Bên trong khung cửa sổ kiếng, ánh sáng vàng tươi từ trên trần nhà buông rơi chiếu tỏa óng ánh màu vàng của cá thu chiên ròn và của tôm càng kho tộ. Bên cạnh mâm cơm trắng bốc khói thơm lừng mùi canh mồng tơi nấu với tôm khô vàng, ba mẹ con bà Miêng vừa ăn cơm vừa kể chuyện vừa cười vang. Thoạt tiên là chuyện trong hãng, bà Miêng kể chuyện dì Minh kỳ này được thăng chức làm cô cai thợ trông coi mười hai nhân viên trong hãng, trong đó có bà Miêng là nhân viên dưới quyền. Bà Miêng chép miệng,

— Giời ạ! Thế là mỗi khi có chuyện chi cần đến bà cai, mẹ lại phải gãi tai gọi dì Minh, em gái ruột của mình là, là…

        Cậu Hai Hoàng và cậu Ba Hưởng cùng bật miệng hỏi,

        — Là chi hả mẹ?

        Mẹ trả lời, giọng pha nét hài,

— Là, “Bẩm cô cai xếp, thưa cô cai xếp, ‘em’ cần cái kềm, em cần cái kéo…” Nếu cô cai vui thì không sao. Cô cai mà đang bị xếp lớn ở trên đì, chạy cong cong ở trong hãng thì dù là có bẩm với thưa, cô cai cũng cứ lờ tít đi…

Ba mẹ con phá ra cười to. “Cô cai xếp,” con lập lại lời của mẹ khơi dậy, một lần nữa, tiếng cười vang vang trong căn phòng ăn buổi chiều của một ngày mùa đông Chicago. Chuyện trong hãng tiếp nối với chuyện mùa đông, con kể chuyện đường phố chiều nay trơn trợt như bôi mỡ, con vừa lái vừa run, vừa lái vừa sợ,

— Freeway 90 chiều nay tuyết rơi trắng xóa khiến mặt đường trơn ơi là trơn! Con đang lái xe, tự nhiên trượt hai bánh sau, xe lạng qua lạng lại. Trên đường về nhà, chính mắt con nhìn thấy một cái xe vận tải lớn thật lớn, ông tài xế lái ẩu vô cùng. Trời thì mưa nặng hạt mà bác tài lạng qua bên trái lách qua bên phải mấy lần, làm như freeway 90 là của riêng mình mà thôi. Chuyện sẽ phải tới rồi cũng đã tới, xe trượt bánh, đâm thẳng vào lề đường, đụng phải hàng cây, lăn lăn mấy vòng, cuối cùng lật nghiêng một vòng chổng cao mấy chục cái bánh xe lên trời nhìn giống như đồ chơi bằng nhựa của con nít. Xe lật rồi lại lăn một vòng như vậy, con tưởng là ông tài xế xe vận tải đã mở mấy cái đại lý bán muối rồi. Ai dè, trong khi mấy chục cái bánh xe còn đang tiếp tục quay vòng vòng, ông ấy lồm cồm chui ra khỏi buồng lái. Đứng dậy, bác tài phủi quần phủi áo, miệng toe toét cười…

Mẹ tiếp nối câu chuyện trời mùa đông,

— Cô cai xếp Minh của nhà mình thì khác, lái xe cẩn thận lắm, phần sợ cảnh sát, phần sợ tuyết trơn, cho nên vận tốc 40 mile một giờ là cứ đúng 40 mà chạy, đèn đỏ không dám vượt, đèn vàng là chân đưa ra rà thắng. Trên đường về nhà hôm nay, trời mưa tuyết cho nên cẩn thận của thường ngày hóa ra rùa bò. Thấy dì Minh lái xe chậm quá, có chiếc xe Honda phiá sau, nổi cáu, lái vượt lên trên. Ngang với xe của dì Minh, mấy ông nhóc tì Mỹ con trên xe tóc đỏ tóc tím quay kiếng xe xuống cự, “Má trẻ ơi, mang xe về sân nhà mà lái nhé! God bless you!”.

Hết chuyện mùa đông tuyết rơi bôi trơn đường xá lại tới chuyện tương lai khi mẹ cất tiếng hỏi cậu Hai Hoàng,

— Nói chuyện tới mấy ông Mỹ con khiến mẹ chợt nhớ tới chuyện của ông Mỹ con nhà mình. Chuyện của tụi con tới đâu rồi?

Cậu Hai Hoàng ánh mắt ngạc nhiên, hỏi lại mẹ,

— Con không hiểu mẹ nói chuyện đây là chuyện chi?

Bà Miêng nói,

— Còn chuyện chi ngoài chuyện đám cưới của con?

Cậu Hai Hoàng trả lời,

— À! Con tưởng chuyện chi. Con nói mẹ rồi đó, năm ngoái, trước khi mẹ qua Mỹ, hai đứa con tính đợi cả bố cả mẹ được tới bên đây rồi, khi đó mới làm đám cưới. Nhưng ai ngờ, bố con bị trục trặc giấy tờ, không qua được cùng chuyến với mẹ...

Bà Miêng góp ý,

— Người ta nói, “Cưới vợ là phải cưới liền tay, chớ để lâu ngày lắm kẻ dèm pha”. Bên đây không có hàng xóm kiểu như bên Việt Nam để mà sợ có kẻ dèm pha chế diễu. Nhưng bây giờ bố con trục trặc giấy tờ, biết ngày nào qua được tới bên đây? Nói thí dụ, nếu mười năm nữa bố con mới đặt chân xuống phi trường Chicago, rồi con cứ ngồi đợi hay sao? Con là con trai, nhưng người ta là con gái. Ông bà mình nói, “Trai ba mươi tuổi còn son, gái ba mươi tuổi đã toan về già”.

Nghe mẹ nói, cậu Hai Hoàng quay sang em nói,

— Chú Hai, mi thấy chi không? Chưa chi mẹ đã ra mặt bênh vực người ta chằm chặp rồi. Không biết mai mốt, khi người ta trở thành con dâu của mẹ rồi, khi đó sẽ ra sao đây?

Cậu Hai Hưởng nhìn em, nói nho nhỏ lại,

— Hy vọng sẽ không có chuyện mẹ chồng nàng dâu...

Bà Miêng cộ mắt lườm yêu con trai. Thấy mẹ không nói chi thêm, cậu Hai Hoàng đổi đề tài,

— Mẹ nhắc con mới nhớ tới chuyện này, mẹ ơi, nếu con nghe lời mẹ, không đợi bố con nữa, nhưng sang năm sẽ lập gia đình, khi đó mẹ sẽ ở với ai?

Gắp miếng cá chiên ròn chấm nước mắm pha tỏi ớt, bà Miêng thoáng ấp úng, vừa hỏi vừa trả lời,

— Sang năm? Nếu sang năm mà con lập gia đình, và, và nếu bố mày vẫn còn trục trặc với giấy tờ chưa qua Mỹ được, thì, thì mẹ…

Mẹ nhún vai, nhìn cậu Ba Hưởng,

— Mẹ sẽ ở với cậu Út. Người ta vẫn nói, “Giàu con Út, khó con Út”.

Bà Miêng phân trần,

— Từ trước đến nay, đúng như lời thằng Hai vừa mới nói đó, câu chuyện mẹ chồng nàng dâu từ thời thượng cổ đến ngày hôm nay vẫn chưa hề thay đổi, trước sau vẫn chỉ là, “Ba bà đi bán lợn xề, gặp nhau ngoài chợ nói hành nàng dâu”. Mẹ chồng nàng dâu mà, khó ở chung lắm con ơi! Nói chi mình đang ở bên Mỹ, đời sống cá nhân chủ nghĩa, đèn nhà ai nhà đó rạng!

Cậu Hai Hoàng tiếp nối câu chuyện tương lai,

— Mẹ ơi, nếu chú Út cũng lập gia đình, khi đó mẹ sẽ ở với ai?

Bà Miêng lườm con trai trưởng,

— Con đừng có bày cờ chiếu bí mẹ. Người ta thường nói, “Trời mưa bong bóng phập phồng, Mẹ đi lấy chồng con ở với ai?”, chứ không ai hỏi ngược lại là, “Con đi lấy ‘vợ’, ‘mẹ về’ mẹ ở với ai?”. Nhưng thôi, nếu con hỏi, thì mẹ nói. Nếu mẹ đợi một hồi, mà bố hai đứa mày vẫn còn trục trặc giấy tờ, chưa qua đây được, thì, thì tao sẽ bước thêm một bước nữa. Tây Tàu Mỹ Việt, gì cũng được, chi cũng xong, miễn có vàng cho mẹ đeo đỏ cả cổ tay là vui rồi. Tiền mà, người ta vẫn nói, “Tiền là tiên, là Phật, là sức bật của tuổi trẻ, là sức khỏe của người già”. Thiên hạ thủy chung trước sau vẫn chưa thay đổi, có tiền là có tất cả!

Cậu Hai Hoàng nhoẻn miệng cười, nửa đùa nửa thật,

— Mẹ ơi, mẹ hỏi con, “Mẹ đi lấy chồng, con ở với ai?”. Dễ mà mẹ. Nếu mà mẹ bỏ bố con, đi lấy chồng khác, thì, thì con sẽ ở với vợ của con.

Cậu Hai Hoàng buông chén cơm xuống mặt gỗ của bàn cơm,

— Nhưng con biết mẹ chỉ nói giỡn chơi mà thôi. Mẹ không lấy ai khác đâu, ngoài lấy bố con, phải không mẹ?

Cậu Hai Hoàng đổi giọng năn nỉ,

— Nhưng mà mẹ ơi, nếu mai này con lập gia đình, mẹ về mẹ ở với con mẹ nhé. Con hứa sẽ nuôi mẹ cả đời.

Mẹ cao giọng,

— Thôi đi cậu Hai. Tôi già hai thứ tóc rồi. Đừng có mật ngọt chết ruồi. Người ta nói, “Một mẹ nuôi được mười con, nhưng mười con không nuôi nổi một mẹ”. Để coi, để mẹ coi đến lúc tuổi già bóng xế, cuối cùng mẹ và bố mày sẽ về ở với ai? Cậu Hai? Cậu Út? Hay là Nhà Dưỡng Lão?

Bà Miêng nhìn ra bên ngoài, trời tháng mười hai mùa đông đen kịt che kín một khoảng không gian của khung cửa sổ, tuyết trắng lại bắt đầu rơi nặng hột,

— Chiều hôm qua, mẹ đang nấu cơm, điện thoại reo vang. Mẹ nhắc lên, tưởng ai, hóa ra đụng ngay người Việt Nam. Bên kia tiếng nói cất lên, “Tụi cháu bán bảo hiểm nhân thọ…”. Quảng cáo kiểu này khiến mẹ nhớ lại năm nay mình đã sáu mươi, tóc đã muối nhiều hơn tiêu, thiệt tình, chẳng mấy chốc mà đi bán mắm…

Cậu Ba Hưởng lắc đầu, lý luận,

— Không đâu, con biết mẹ có dòng máu của ông ngoại. Con nhớ ông ngoại sống gần trăm tuổi mà vẫn chưa lẫn. Mà mẹ thì hay nói, “Bốn chín chưa qua, năm ba đã tới”. Nhưng năm nay mẹ đã sáu mươi. Mẹ qua tuổi hạn rồi. Sáu mươi tuổi, như vậy là mẹ còn tới bốn chục năm nữa để mà rong chơi.

Nhìn ra khung cửa hắt hiu những hạt tuyết bông, bà Miêng trầm trầm giọng,

— Bốn chục năm nữa hay hai chục năm hay nữa thì cũng vậy thôi...

Bà Miêng trút bầu tâm sự,

— Dì Minh hay than thở với mẹ là con cái bên này tụi nó làm sao đó. Dì ấy kể chuyện mấy đứa con của dì ấy, thằng Hiến, con bé Lan, hai đứa về tới nhà là đi thẳng một mạch lên phòng, khóa cửa lại, mở TV coi phim, coi talk-show, coi football, rồi bật máy computer chát chát, hết chát thì lại mở điện thoại di động cười nói với bạn bè nguyên cả một buổi tối. Tới giờ ăn cơm, hai vợ chồng dì chú Minh loay hoay lục đục trong bếp, chồng nấu cơm vợ xào rau, rồi có khi chỉ có hai vợ chồng thui thủi ngồi ăn cơm một mình, bởi thằng Hiến với con Lan còn bận nói chuyện với bạn bè. Dì Minh nói, “Hai vợ chồng em còn đỡ chứ em biết có những gia đình nhiều khi nguyên cả một tuần lễ, bố mẹ chỉ thấy cái lưng của mấy người con!”.

Nghe mẹ than thở, hình như hơi nhột, cậu Ba Hưởng đưa tay nắm lấy bàn tay của bà Miêng, giọng ngập ngừng,

— Mẹ biết… Mẹ biết mà, tụi con đâu phải như vậy.

Nhìn mặt cậu Ba Hưởng, rồi cậu Hai Hoàng, bà Miêng nhoẻn miệng cười,

— Mẹ biết, tạ ơn Chúa, mẹ biết hai đứa con hiếu thảo, cho nên mẹ cũng bớt thấy cô đơn. Nếu không, chắc mẹ buồn chết. Nhất là những lúc trời Chicago mùa đông trở lạnh như vầy, mẹ nhớ bố mày, nhớ Việt Nam gần chết, chỉ muốn mua vé bay về lại Việt Nam.

Bà Miêng tiếp tục câu chuyện về cô em gái,

— Dì Minh hay càm ràm là con cái thời bây giờ làm sao đó. Cứ mắt trước mắt sau là thằng Hiến với con Lai trốn hết ở trong phòng. Cả hai đứa, hết chát chát với máy vi tính, thì lại quay sang nói chuyện điện thoại, tối khuya là mở cell phone nói chuyện rì rào cười nói cả đêm. Nghe dì ấy than thở như vậy, mẹ mới nói, “Dì hồi xưa thì cũng có tốt lành gì mà ngồi than với thở, hết tố chồng lại quay sang tố con. Dì còn nhớ hồi xưa hay không? Cứ tối tối là dì cũng rình rình mắt trước mắt sau, len lén mẹ đi chơi ngoài phố vậy. Cuối tuần là dì lại quần loe áo pull, tiệc tùng sinh nhật liên miên, hết dạ tiệc này lại sang dạ tiệc khác”. Hồi đó, không có mẹ hy sinh làm vật tế thần, ít đi chơi, nhưng cứ quanh quẩn ở trong nhà làm việc nhà đỡ đạn cho, chắc dì Minh mệt với bà ngoại.

Bên bàn cơm, bà Miêng mơ màng nhớ lại chuyện xưa,

— Nghe dì Minh than thở là mấy đứa con của dì ấy mặc quần áo thật là quái dị, con gái con đứa chi mà mặc quần jean trễ xuống quá rốn, áo T-Shirt thì ngắn cũn ca cún cỡn cứ như may thiếu vải, mẹ mới nhắc lại dì Minh chuyện hồi xưa. Cả hai chị em cùng phá ra cười to khi nhớ lại câu chuyện cũ. Hồi đó, khoảng năm 70 có phong trào cắt ngắn tà áo dài lên tới đầu gối. Hai chị em thích cái mode đó lắm. Nhưng mẹ sợ bà ngoại, cho nên không dám ngọ nguậy. Dì Minh thì khác, chơi bạo, không những cắt ngắn tà áo dài lên tới gần đầu gối, mà còn dám may quần ống bát, loe ra thật bự. Nhưng dì ấy không dám mặc ở nhà, mà đợi bà ngoại đi vắng, rồi mới dám mặc áo dài mode mới, với quần bát ống rộng, chuẩn bị đi chơi. Có một lần dì ấy trúng mánh, vừa mới loay hoay chuẩn bị phóng xe Honda ra ngoài cửa thì bất ngờ bà ngoại quay về nhà. Khỏi nói thì mày cũng biết đoạn cuối rồi đó.

Bà Miêng triết lý,

— Cho nên ông bà mình mới nói, “Đời cua cua máy, đời cáy cáy đào”. Mẹ thấy đời sống là như vậy đó. Thế hệ đi trước thì tiếp tục than phiền là thế hệ đi sau khó hiểu, bướng bỉnh, cứng đầu cứng cổ. Thế hệ đi sau thì tiếp tục kêu ca là thế hệ đi trước sao cổ hủ, khó tính, không chịu thông cảm cho thế hệ đi sau. Cứ thế, cua tiếp tục máy, cáy tiếp tục đào. Mẹ không biết hồi xưa khi còn nhỏ, đang tuổi mới lớn, Chúa Giêsu có bao giờ than thở là ông thánh Giuse và Đức Mẹ sao mà khó tính hay không? Và ông thánh Giuse có bao giờ muộn phiền nói nhỏ với Đức Mẹ là Đức Giêsu làm sao sao đó... Nhưng mẹ nhớ hồi đó bà ngoại cũng cứ hay than thở là ông cụ ngoại ở ngoài Bắc khó tánh lắm, nói lỡ miệng một câu, hở môi một chữ là bị ông cự cho tắt đài, “Con gái là phải ăn trông nồi, ngồi trông hướng, chứ đâu mà cứ nham nham nhở nhở, chưa nói đã cười, chưa thấy người đã thấy tiếng”. Thời gian trôi qua, đến phiên mẹ và dì Minh, cả hai chi em đều than thở, “Sao mẹ mình khó tánh quá! Có cái quần ống rộng, tà áo dài ngắn mà cũng cấm đoán con cái!”. Thế đó, ba mươi năm đã trôi qua, bây giờ đến lượt dì Minh bắt đầu nối tiếp cái vòng tròn lẩn quẩn. Tụi bay tin lời mẹ đi, thời gian vẫn còn đang tiếp tục trôi qua.

Bà Miêng nhìn cậu Hai Hoàng, rồi nhìn cậu Ba Hưởng,

— Nếu đúng như lời thằng Hai vừa nói, sang năm con lập gia đình, hoặc rồi cũng sẽ đến ngày cậu Út và con cái của dì Minh, tụi con đều lập gia đình. Khi tụi con mua nhà mua cửa, sinh con đẻ cái, lúc đó sẽ tới phiên tụi con thấm hiểu như thế nào là “Nuôi con mới biết lòng cha mẹ”, hoặc là “Đời cua, cua máy, đời cáy cáy đào”. Thế nào tụi con cũng sẽ lại than thở với nhau là sao con cái “thời bây giờ của năm 2020” đến là khó hiểu, đầu với tóc, quần với áo, nhìn cứ như người liên hành tinh lạc xuống địa cầu…

Nghe mẹ nói chuyện tương lai, cậu Hai Hoàng nhìn em mỉm cười. Hưởng nhìn anh nhún vai, rồi cất tiếng hỏi,

— Mẹ ơi, hồi xưa vào những lúc bị bà ngoại làm khó, có bao giờ mẹ khó chịu hay giận hờn bà hay không?

Bà Miêng cười nho nhỏ,

— Đương nhiên là có rồi! Làm sao mà tránh cho khỏi. Hồi xưa mẹ hay than thở, chê bai là bà khó. Có lần mẹ còn hỗn, dám nói với dì Minh là, “Mẹ mình khó tính như quỷ!”, dù thiệt tình mà nói, mẹ cũng chẳng biết quỷ ma thì khó tính như thế nào. Nhưng mẹ khác với dì Minh ở chỗ bà ngoại muốn nói chi thì nói, dì Minh mặt cứ tỉnh bơ đường mình, mình đi. Còn mẹ, mẹ sợ bà ngoại, cho nên mẹ ít cãi lại lời bà lắm. Sợ bà, cho nên đối với bà ngoại, mẹ kính lão viễn chi, chỉ đứng nhìn từ xa xa mà thôi. Nhưng đến khi mẹ lập gia đình với bố tụi mày, nuôi hai đứa bay từ lúc còn đỏ hon hỏn, mẹ mới hiểu nhiều hơn về tâm tình của những người làm mẹ.

Cậu Ba Hưởng cất giọng, âm hưởng của thiền,

— Mẹ ơi, vậy là mẹ ngộ rồi…

Bà Miêng kết luận,

— Ngộ hay không ngộ thì cũng không rõ, nhưng có lẽ mẹ ngày càng hiểu ra một số chuyện mà hồi xưa mẹ không hiểu không biết, cho nên hồi đó cứ hay chấp. Nhưng đến lúc hiểu ra cuộc sống là một vòng tròn quay đều của khác biệt giữa thế hệ đi trước và thế hệ đi sau, đời cua thì cua cứ tiếp tục máy, đời cáy thì cáy cứ tiếp tục đào, thì tự nhiên mẹ không giận hờn bà nữa, nhưng thương bà ngoại thật nhiều. Cho nên hai đứa mày thấy đó, cuối tuần mẹ cứ hay lên nhà dì Minh chơi với bà ngoại, nói chuyện với bà cho bà ngoại vui. Bà thì đâu có biết, cứ tưởng là cuối tuần mẹ đi lên nhà dì Minh chơi để rình rình kiếm dịp rồi hai chị em lại rủ nhau xuống Uptown, khu phố Việt Nam, đi chơi, đi ăn phở. Cho nên mỗi lần thấy tao bước vào nhà, bà ngoại lại nói, “Cái con này, làm gì mà cứ lên đây xoành xoạch? Hai chị em mày lại chuẩn bị rủ nhau đi bát phố phải không?”. Nghe bà nói vậy, mẹ phì cười, không thanh minh thanh nga làm chi.

Bên khung cửa sổ, trời mùa đông tiếp tục mưa tuyết trắng xóa đường phố, mùa đông vẫn trải dài ngút ngàn che kín phố phường Chicago. Bên trong khung cửa sổ, ánh điện vàng tươi tiếp tục chiếu sáng chan hòa bầu không khí hạnh phúc của ba mẹ con. Bên ngoài phòng khách, tiếng ngâm thơ của cô ca sĩ Việt Nam trong chương trình văn nghệ chủ đề về Mẹ đang vang vang một khoảng trời,

Mỗi đêm mỗi thắp đèn Trời,

Cầu cho cha mẹ sống đời với con.

Lời Nguyện

Lạy Chúa, cám ơn Chúa đã ban cho mỗi người trong chúng con một người bố, một người mẹ ngọt ngào thơm tho như xôi nếp một, như đường mía lau. Mỗi đêm chúng con sẽ thắp nến thắp đèn, cầu cho cha mẹ ở đời với chúng con.

□ Nguyễn Trung Tây, SVD

trang chính | lời giới thiệu | sống lời chúa | truyện ngắn | liên lạc